سایت هفتاد و دو دال




۲۶ام مهر ۱۳۹۷ گوناگون

پرسش :

بررسی اعتبار حدیث، چه تطوری را پشت سر گذاشته است؟

پاسخ :

در سال های پایانی دوره حضور امامان و سده های اول پس از غیبت، قرائن مرتبط با پدیداری وثوق به نگاشته های حدیثی فراوان بود و نسخه های نخست حدیثی که در دوره حضور نوشته شده و در اختیار راویان و محدثان قرار گرفته بودند شمار فراوانی داشتند. طبیعی است که نزدیکی زمان به دوره نگارش اصول اولی حدیثی، دستیابی به قرائن موجود در منابع حدیثی و فهارس پدید آمده بر اساس آن را برای شاگردان و عالمان پیشین آسان می ساخت.

از این رو، ملاک اعتبار روایت تا سده ششم هجری، وثوق صدوری برگرفته از قرائن ایجابی و سلبی در منبع، راوی و محتوا بود.

گفتنی است، حتی افرادی همچون سید مرتضی و ابن ادریس، که رویکردی متفاوت با عالمان هم عصر خویش داشته و حجیت خبر واحد را انکار می کردند، این نکته را پذیرفته بودند که در صورتی که خبر و گزارش، محفوف به قرائن باشد، قابل پذیرش است. به سخن دیگر، آنان نیز وثوق صدوری پدید آمده از قرائن همراه با خبر را شایسته اعتماد می دانستند.[۱]

ولی این شیوه اعتبار سنجی، مشکلاتی داشت که با گذشت زمان، دور شدن از دوره نگارش های آغازین و دسترسی کمتر به قرائن منابع اولی و فهارس بیشتر نمایان می شد.

در سده هفتم هجری و در دوره سید احمد بن طاووس و علامه حلی و به همت این دو، به ویژه علامه حلی، شیوه اعتبار سنجی روایت متحول شده و از وثوق صدوری به وثوق سندی تغییر یافت.

ادعای اصلی بنیان گذاران شیوه نوین آن بود که ما راهی برای دستیابی به قرائن اثرگذاری که در اختیار قدما بود، نداریم. از این رو، راهی اجتهادی برای اعتبار سنجی روایات وجود ندارد. بر این پایه، نیاز به ضابطه علمی دقیق، فنی، اجتهادی و قابل سنجش و بازخواست برای اعتبار سنجی احساس می شود. بهترین راهکار در این مرحله، شیوه ارزیابی سندی براساس وثاقت راویان واقع در سلسله اسناد روایت است.

تغییر رویکرد عالمان از معیار وثاقت صدوری به معیار وثاقت سندی و رجالی سبب شد تا بسیاری از متون روایی پیشین که نزد قدمای اصحاب امامیه، معتبر و صحیح شمرده می شدند، بر اساس سنجش با معیار جدید، معتبر شمرده نشوند.[۲]

در حقیقت از سده هفتم هجری، رویکرد وثوق صدوری که مبتنی بر قرائن و عوامل متعدد اعتباربخشی بود، تنها بر یک جزء از عوامل پیشین تمرکز یافت و تشخیص اعتبار حدیث تنها براساس وثاقت راویان موجود در سلسله سند صورت گرفت.

این رویکرد در آثار عالمانی همچون علامه حلی، شهید ثانی، صاحب معالم و صاحب مدارک، نمودی ویژه یافت. این شیوه حدود چهار سده استمرار یافت و شیوه پیشین را به محاق کشانید.

اصرار بر شیوه سندمحور، افراط در استفاده از آن و ضعیف شمردن بسیاری از روایات موجود در جوامع حدیثی، به ویژه کتب اربعه، به واکنش گروهی از عالمان در سده یازدهم هجری منجر شد که نتیجه آن پدید آمدن اخباریان و رویکرد اعتمادبخشی تام به روایات، به ویژه روایات کتب اربعه بود.

رویکرد جدید، همراه با اخبارگرایی شدید خود، بر کنار نهادن قرآن کریم از دایره افاده و استفاده، کنار نهادن اصول فقهِ برگرفته از قواعد عقلی و اجماع، به عنوان شیوه پذیرفته اهل سنت تأکید داشت. رویکرد اخباریگری که حدود دو سده استمرار داشت، بر سیر روند تفکر شیعه اثرگذارد و برخی آسیبها را بر روند این تفکر وارد ساخت. اگر چه با نگارش آثار متعدد حدیثی و ترویج نگاشته های حدیثی، زمینه تحقیقات بیشتر نقلی را هم فراهم ساخت و آثار ماندگاری با این رویکرد پدید آورد.

در سده سیزدهم هجری، مرحوم وحید بهبهانی پس از براندازی تفکر اخباریگری، شیوهای جدید در اعتبار بخشی و اعتمادسازی به روایات ایجاد کرد که رویکردی میانه و گونه ای وثوق صدوری براساس داشته های موجود زمانه خود بود.

روشن است که در این سال ها، بسیاری از قرائن موجود در کنار روایات که در سده های اولیه موجود بود، از میان رفته و قابل بازیابی نبود. از این رو، نیاز به پی ریزی ملاک ها و معیارهایی برای اعتبار سنجی روایات براساس رویکرد وثوق صدوری احساس می شد که این مهم را مرحوم وحید بهبهانی به انجام رساند.[۳]

پس از وی، هر دو رویکرد وثوقِ سندی و وثوقِ صدوری، در کنار هم به حیات خود ادامه دادند. فقیهانی چون شیخ انصاری، محقق همدانی و آیت اللّه بروجردی رویکرد وثوق صدوری را با ویژگی های خاص خویش مطرح کردند همچنان که برخی عالمان، همانند آیت اللّه خویی و بسیاری از شاگردان ایشان، رویکرد سندمحور را در اعتماد به حدیث پی گرفته و نگاشته هایی همچون “معجم رجال الحدیث” را پدید آوردند.

[۱]. منتقی الجمان: ج ۱ ص ۲.

[۲]. برای نمونه بیش از نیمی از روایات کتاب شریف الکافی مطابق با معیار جدید، ضعیف تلقی می شوند در حالی که ثقة الاسلام کلینی رحمه الله در مقدمه کتاب خود آنها را صحیح برشمرده و این اعتبارسنجی در بیشتر موارد مورد قبول عالمان پس از ایشان نیز قرار گرفته است.

همچنین نزدیک به یک سوم روایات کتاب من لایحضره الفقیه، عنوان روایت مرسل یافته و ضعیف سندی شمرده شده اند ؛ در حالی که شیخ صدوق رحمه الله آنها را معتبر دانسته و حجت میان خود و خدای خود می شمرد ؛ زیرا از مصادر و منابع مشهور حدیثی انتخاب شده اند.

[۳]. الفوائد الرجالیة للبهبهانی: ص ۵۹ و ۶۰، الفائد الحائریة: ص ۲۲۴ ـ ۲۳۳.

پاسخگو : بخش پاسخ گویی پایگاه هفتاد و دو دال

۲۶ام مهر ۱۳۹۷ گوناگون

عنوان کتاب : إتقان المقال فی أحوال الرجال

زمان پدیدآورنده: ۱۲۴۱ ـ ۱۳۲۳ق

محل نشر : نجف

ناشر : المطبعة العلویة

نوبت چاپ :

تاریخ انتشار :

تعداد جلد : ۱

تعداد صفحه : ۳۹۸

شمارگان :

قطع :

زبان : عربی

نوع جلد :

رده بندی کنگره :

شابک :

جستجو در Lib.ir

این کتاب در سه بخش تنظیم شده است که عبارت اند از: شرح حال راویان ثقه، حَسَن و ضعیف. در هر بخش، اسامی بر اساس ترتیب حروف الفبا تنظیم شده اند.

در قسم اوّل، در توثیق راویان از شرح حال آنها و سخن ائمه معصوم(ع)استفاده شده است.

در قسم دوم (حسان)، مدح این راویان یا از اخبار و یا از قراین تهیه شده است.

در قسم سوم (ضعفا) نیز ضعف راویان یا از روایاتی که بر جرح و فساد مذهب آنها دلالت دارد و یا بر اساس مهمل بودن آنها آورده شده است.

مقدمه مختصر کتاب، در بردارنده ضرورت علم رجال، و بیان رموز به کار رفته در ارتباط با کتاب های رجالی است که از آنها شرح حال راویان اخذ شده است.

مؤلّف در هر بخش در شرح حال هر راوی، ضمن بیان این که در مورد این شخصیت در هر یک از مصادر رجالی اوّلیه چه مطالبی وجود دارد، به هر نوع مطلبی که مشخّص کننده احوال راوی باشد، اشاره می نماید که عبارت اند از: بیان نام کتاب راوی و ذکر طریق مؤلّف به آن کتاب، و نام، کنیه و لقب راوی به همراه تصحیف هایی که احتمالاً در این موارد ملاحظه شده است. همچنین مشخّص شده است که وی از اصحاب کدام یک از ائمه معصوم(ع)بوده و سخنان معصومان(ع)در مورد این شخصیت، بیان شده است.

راوی و مروی عنه هر راوی به طور محدود مشخّص شده و ادلّه ای که بر توثیق یا حُسن و یا ضعف راوی دلالت کند، بیان شده است.

شایان ذکر است که در وهله اوّل، نام این کتاب أحیاء الأموات من أسماء الرواة بوده است و سپس مؤلّف از این نام عدول کرده و آن را اتقان المقال فی أحوال الرجال نامیده است.

محقّق تهرانی در الذریعة (ج ۱۰، ص ۱۲۲) این کتاب را با عنوان رجال الشیخ محمّد طاها نجف فهرست نموده است.

۲۶ام مهر ۱۳۹۷ گوناگون

پس از انتشار نتایج اولیه تحقیقات پلیس ترکیه مبنی بر قتل جمال خاشقچی روزنامه نگار منتقد سعودی در کنسولگری کشورش در استانبول، هیات عالی علمای عربستان خواستار برکناری محمد بن سلمان ولیعهد این کشور شد.

به گزارش «هفتاد و دو دال»، پس از انتشار نتایج اولیه تحقیقات پلیس ترکیه مبنی بر قتل جمال خاشقچی روزنامه نگار منتقد سعودی در کنسولگری کشورش در استانبول، هیات عالی علمای عربستان خواستار برکناری محمد بن سلمان ولیعهد این کشور شد.

به گزارش پایگاه خبری ‘عربی ۲۱’، هیات عالی علمای عربستان روز پنجشنبه با انتشار بیانیه ای با اشاره به اقدامات ظالمانه و سیاست های نادرست بن سلمان و تاکید بر مجرم بودن وی در قتل خاشقچی، خواستار عزل وی شدند.

این هیات در بیانیه خود با تاکید بر اقدامات اشتباه بن سلمان مانند دستگیری اهل علم و روشنفکران، انتشار فساد اجتماعی و اداری با به کار گرفتن افراد ناکارآمد، هدر دادن اموال عمومی بدون هیچ منفعتی، خواستار برکناری وی و انتخاب فردی مناسب برای این منصب شدند.

به گزارش ایرنا، ماجرای قتل وحشیانه خاشقچی، واکنش تند مجامع بین المللی را به مقامات سعودی به ویژه ولیعهد این کشور در پی داشته است. هرچند که ریاض تاکنون زیر بار جنایت خود نرفته اما شواهد و نتایج تحقیقات پلیس ترکیه خلاف این موضوع را ثابت می کند.
اگر مشخص شود قتل خاشقچی به دستور عربستان صورت گرفته، جایگاه بن سلمان به شدت متزلزل می شود و حتی احتمال عزل وی هم وجود دارد.
خاشقچی ۵۹ ساله روز دوم اکتبر (۱۰ مهر ) پس از مراجعه به کنسولگری عربستان در ترکیه ربوده شد و شواهد حاکی از قتل و مثله شدن جسد وی دارد.

وی پس از انتخاب بن سلمان به عنوان ولیعهد عربستان، این کشور را ترک کرد و به آمریکا رفت. او در مقالاتی که در روزنامه ‘واشنگتن پست’ نوشته بود، از جنگ عربستان در یمن، بحران اقتصادی با کانادا و دستگیری مدافعان حقوق زنان عربستان انتقاد کرده بود.

۲۶ام مهر ۱۳۹۷ گوناگون

مراسم بزرگداشت اربعین سرور و سالار شهیدان کربلا حضرت امام حسین(ع) در مرکز اسلامی انگلیس برگزار می‌شود.

به گزارش «هفتاد و دو دال»، مراسم بزرگداشت اربعین سرور و سالار شهیدان کربلا حضرت امام حسین(ع) در مرکز اسلامی انگلیس برگزار می‌شود.

این مراسم دوشنبه، هفتم آبان ماه سال جاری مصادف با ۲۹ اکتبر ۲۰۱۸ به همت مرکز اسلامی انگلیس در این مرکز برگزار خواهد شد و حجت‌الاسلام والمسلمین محمد‌علی شمالی، رئیس مرکز اسلامی انگلیس در آن سخنرانی خواهد کرد.

بنا بر اعلام این مرکز ساعت آغاز مراسم ۱۹:۴۵ دقیقه به وقت محلی خواهد بود و حمید اکبری از مداحان اهل بیت(ع) در آن مداحی می‌کند.

مرکز اسلامی انگلیس همچنین به مناسبت سالروز رحلت پیامبر(ص) و شهادت امام حسن مجتبی و امام رضا(علیهما السلام) مراسم سوگواری برگزار می‌کند و این مراسم سه شنبه و چهارشنبه، ۱۵ و ۱۶ آبان ماه مصادف با ششم و هفتم نوامبر ۲۰۱۸ برگزار می‌شود.

حجت‌الاسلام والمسلمین محمد سعید بهمن‌پور در این مراسم سخنرانی و علی مصلایی مداحی می‌کند و ساعت آغاز مراسم ۱۹:۴۵ دقیقه به وقت محلی اعلام شده است.

۲۶ام مهر ۱۳۹۷ گوناگون

حجت الاسلام محمدجعفر منتظری گفت: با حریم خصوصی مردم کاری نداریم اما در مجامع عمومی کسی حق ندارد حریم عمومی را آسیب بزند. با هر مدیری که بخواهد بستر حضور بانوان در ورزشگاه را با بهانه های مختلف فراهم کند برخورد می کنیم.

 به گزارش «هفتاد و دو دال»، دادستان کل کشور گفت: حضور زنان در ورزشگاه آزادی یک آسیب است و هیچ توجیه شرعی ندارد، اگر بخواهد ادامه پیدا کند برخورد می کنیم.

 آئین تکریم و معارفه دادستان قزوین روز چهارشنبه با حضور حجت الاسلام محمدجعفر منتظری دادستان کل کشور، داود محمدی رئیس کمیسیون اصل نود مجلس و نماینده قزوین در مجلس شورای اسلامی، عبدالمحمد زاهدی استاندار قزوین و جمعی از مسئولان در سالن اجتماعات دادگستری قزوین برگزار شد.

به نوشته مهر، حجت الاسلام محمدجعفر منتظری در این مراسم بیان کرد: حضور زنان در ورزشگاه آزادی یک آسیب است و هیچ توجیه شرعی ندارد، چرا مخالفیم چون گناه صورت می گیرد، تماشای بازی ایراد ندارد اما گناهی که صورت می گیرد جای اشکال است.

وی تصریح کرد: از حضور دیروز زنان در ورزشگاه گلایه داریم، نظام ما اسلامی است، ما مسلمان هستیم، وقتی خانمی به ورزشگاه می رود و با مردانی که با لباس ورزشی و نیمه لخت مواجه می شود و آنها را می بیند گناه می کند، برخی دنبال این هستند که حریم ها را بشکنند.

دادستان کل کشور تصریح کرد: با حریم خصوصی مردم کاری نداریم اما در مجامع عمومی کسی حق ندارد حریم عمومی را آسیب بزند .

وی یادآور شد: با هر مدیری که بخواهد بستر حضور بانوان در ورزشگاه را با بهانه های مختلف فراهم کند برخورد می کنیم.

حجت الاسلام منتظری اظهار کرد: قرار نیست در منظر عمومی هر کس هرجور خواست لباس بپوشد و یا رفتار کند، نصیحت می کنم به مسئولان ورزشی که حرمت دینی را حفظ کنید و اجازه ندهید گناه صورت گیرد. اگر تکرار شود دستور می دهم به دادستان تهران تا ورود کند.

دادستان کل کشور بیان کرد: قرار نیست ۴ نفر با هر هدفی حریم ها را بشکنند و ما ساکت بمانیم، ابتدا نصیحت می کنیم بعد برخورد می کنیم.

در پایان این مراسم از خدمات حجت الاسلام اسماعیل صادقی نیارکی دادستان سابق استان قزوین تقدیر و محمد قاسمی به عنوان دادستان جدید قزوین معرفی شد.

۲۶ام مهر ۱۳۹۷ گوناگون

عضو شورای عالی مجمع جهانی اهل بیت(ع) طی پیامی درگذشت حاج “کاظم عبدالحسین” را تسلیت گفت.

 به گزارش «هفتاد و دو دال»، حجت الاسلام و المسلمین “حسین المعتوق” عضو شورای عالی مجمع جهانی اهل بیت(ع) طی پیامی درگذشت حاج “کاظم عبدالحسین” از شخصیت های برجسته شیعه کویتی را تسلیت گفت.

متن کامل این پیام به شرح ذیل است:

بسم الله الرحمن الرحیم

حاج کاظم عبدالحسین که عمر خودش را در راه اسلام خدمت به اسلام و تحقق آرزوها و آرمان هایش در این خصوص صرف کرد، از میان ما رفت.

این مرد مخلص نقش مهمی را در خدمت به اسلام و برفراشتن پرچم این دین از راه کمک به تشکیل موسسات دینی و کمک به حوزه های علمیه و مساعدتت به حرکن اسلامی مخلص و فعال در کشورهای مختلف جهان ایفا کرد.

او به کمک به محرومین و مظلومین و سرپرستی ایتام و خانواده های مستضعف اهتمام داشت و در کنار مجاهدین در مواجهه با حزب ظالم بعث عراق ایستاد و از مهم ترین اشخاص مورد اعتماد مرجع شیعه آیت الله سید ابوالقاسم خوئی بود.

همچنین نقش بارز این مرد در تلاش برای وحدت صف و تقویت روحیه وحدت و الفت فراموش شدنی نیست.

از خداوند می خواهم که او را با پیامبر(ص) و اهل بیت(ع) که درود خداوند بر آنها باد، محشور کند.

به این مناسبت به تمام مومنینی که این شخص و تلاش و جهادش را شناختند، به مومنین در کویت و نیز خانواده بزرگوارش تسلیت می گویم.

حسین المعتوق

شهر قم
۶ صفر ۱۴۴۰ مصادف با ۱۶ اکتبر ۲۰۱۸

شایان ذکر است که حاج کاظم عبدالحسین از شخصیت های برجسته شیعه کویتی و متولی حسینیه الزهراء این کشور طی روزهای اخیر دارفانی را وداع گفت.

۲۶ام مهر ۱۳۹۷ گوناگون

سخنگوی نهاد ریاست جمهوری مصر بر مخالفت قاطع با تجزیه سوریه و تسلط گروه های مسلح بر این کشور تأکید کرد.

 به گزارش «هفتاد و دو دال»، «باسم راضی» سخنگوی نهاد ریاست جمهوری مصر بر مخالفت قاطع این کشور با تجزیه سوریه تأکید کرد.

وی گفت: مصر در برابر تجزیه سوریه و حمایت از گروه های مسلح قرار گرفته و در کنار دولت و ارتش ملی سوریه ایستاده است.

باسم راضی افزود: ما حامی تقویت ارگان های دولتی سوریه هستیم و می خواهیم قشرهای مختلف ملت سوریه در راه حل سیاسی در این کشور نقش داشته باشند.

وی تصریح کرد: حفظ امنیت مطمئنا توسط گروه های مسلح محقق نمی شود بلکه به وسیله ارتش های ملی و دستگاه نظامی به تحقق می رسد.

سخنگوی نهاد ریاست جمهوری مصر اظهار داشت: توافق بزرگی میان مصر و روسیه درباره حل مشکلات منطقه بدست آمده است.

وی خاطرنشان ساخت: در این توافق بر لزوم محافظت از دولت ملی و وحدت اراضی سوریه تأکید شده است. این در حالی است که مفهوم دولت ملی در سال های گذشته مورد هجمه قرار گرفته بود.

۲۶ام مهر ۱۳۹۷ گوناگون

پدران دو شهید بحرینی به اتهام مشارکت در تظاهرات علیه انتخابات پارلمان آل خلیفه به ۱۵ روز حبس محکوم شدند.

 به گزارش «هفتاد و دو دال»، دادستانی عمومی آل خلیفه، دو تن از پدران شهدای بحرین را به ۱۵ روز حبس برای ادامه بازجویی محکوم کرد.

پدران شهیدان علی المشیمع و سید هاشم که به تظاهرات و تجمع غیرقانونی متهم هستند، به مدت دو هفته در حبس خواهند بود تا بازجویی از آنان انجام گیرد.

آنان روز جمعه در پی حمله نیروهای امنیتی آل خلیفه به تظاهرات مخالفت با برگزاری انتخابات پارلمانی و شوراها در منطقه کرانه بازداشت شدند.

دادستانی آل خلیفه همچنین مهدی سهوان از مداحان بحرینی را به ۱۵ روز حبس برای انجام بازجویی به اتهام کینه توزی علیه نظام محکوم کرد.

این مداح حسینی متهم است که در مداحی شب دوازدهم محرم امسال، اشعاری علیه نظام قرائت کرده است.

این در حالی است که دادگاه آل خلیفه سال گذشته، مهدی سهوان را به دلیل مشارکت در تحصن دفاع از آیت الله شیخ عیسی قاسم در منطقه الدراز به ۶ ماه حبس محکوم کرده بود.

این مداح محکومیت حبس خود را در زندان جو مرکزی که اکثر انقلابیان در آن زندانی هستند، گذراند.